Rond het jaar 800 was het gebied dat nu de gemeente vormt bedekt met veen, waardoor het riviertje de Schermer stroomde. Ontginning van het veen door de mens in combinatie met stormvloeden leidde ertoe dat dit riviertje in 1250 was uitgegroeid tot een binnenzee, genaamd Schermermeer, dat in open verbinding stond met de Zuiderzee. De naam is afgeleid van het West-Friese "skir mere", wat helder meer betekent (Groenedijk, 2000).

In de 17e eeuw werd door particuliere investeerders begonnen met het droogmaken van het grootste deel van het meer. (Het zuidelijke gedeelte, nu het Alkmaardermeer, werd ongemoeid gelaten.) In 1635 viel de 47.7 km² grote polder droog, waarna het land verdeeld werd onder de initiatiefnemers.